Felietony i wywiady

Krajowe fundusze obligacji korporacyjnych – analiza

Opublikowano: 5 grudnia 2011 o 14:14

Uruchomienie przez GPW w 2009 roku rynku Catalyst dało nowe możliwości inwestycyjne i przyczyniło się do popularyzacji instrumentu finansowego, jakim są obligacje. Od czasów transformacji ustrojowej w 1989 roku termin „obligacje” kojarzył się bowiem niemal wyłącznie z długiem emitowanym przez Skarb Państwa. Obligacje korporacyjne były również obecne na rynku, ale z uwagi na wysokie koszty sporządzenia prospektu emisyjnego na ich oferowanie mogły sobie pozwolić tylko duże i renomowane podmioty. Otwarcie nowego rynku obligacji korporacyjnych w formie alternatywnego systemu obrotu otworzyło drogę do kapitału wielu mniejszym firmom. W ostatnim czasie obligacje korporacyjne zyskują na popularności, a platforma obrotu Catalyst znajduje się w fazie bardzo dynamicznego rozwoju. Wartość emisji obligacji komercyjnych wprowadzonych do obrotu na rynku Catalyst od początku jego istnienia do końca czerwca 2011 roku przekroczyła 32 mld zł. O atrakcyjności dla inwestorów rynku obligacji korporacyjnych stanowią przede wszystkim stopy zwrotu, które przewyższają oprocentowanie dostępnych na rynku papierów skarbowych. Niepewność gospodarcza i nerwowa atmosfera na rynkach finansowych spowodowały, że obligacje korporacyjne stały się jedną z najlepszych inwestycji w ostatnich miesiącach. Słaba koniunktura na globalnym rynku akcji przełożyła się na spadek indeksu WIG20 o 22% od początku roku. Fundusze akcyjne posiadające w swoich portfelach papiery małych i średnich spółek odnotowały jeszcze większe straty.

Nowe możliwości poszerzenia swojej oferty produktowej w związku z uruchomieniem rynku Catalyst dostrzegły także krajowe fundusze inwestycyjne, które utworzyły fundusze obligacji korporacyjnych koncentrujące swą uwagę jedynie na tego typu instrumentach. Fundusze tego typu uruchomiły AgioFunds TFI, BZ WBK TFI, Allianz TFI, Pioneer Pekao TFI i Copernicus Kapitał TFI. Pomimo dekoniunktury na rynkach finansowych fundusze obligacji korporacyjnych regularnie zwiększają wartość aktywów, którymi zarządzają w sytuacji, gdy ogólna wartość zgromadzonych w TFI aktywów systematycznie maleje.

Aktywa TFI ogółem w mld zł

Krajowe fundusze obligacji korporacyjnych

Saldo wpłat i umorzeń w funduszach obligacji korporacyjnych

Saldo nabyć i umorzeń środków do TFI ogółem w mln zł

Fundusze obligacji korporacyjnych zyskują na popularności z uwagi na to, iż wszechobecne informacje na temat nadchodzącego kryzysu w globalnej gospodarce powodują ucieczkę inwestorów od rynku akcji. Przekłada to się zarówno na zwiększenie napływu środków do funduszy obligacyjnych, jak i wzrost zainteresowania emitentów pozyskiwaniem kapitału w tego typu formie. Nasilający się kryzys zadłużenia powoduje ograniczenie akcji kredytowej przez banki komercyjne i dostępności kredytu dla podmiotów gospodarczych. Ponadto zaostrzenie procedur kredytowych zmniejsza szanse na szybkie finansowanie projektów inwestycyjnych. Przedsiębiorstwa zmuszone są do oferowania inwestorom coraz wyższej rentowności, by być konkurencyjnymi wobec papierów skarbowych, które choć uważane za bezpieczne, również charakteryzują się rosnącą rentownością. Przy dużej zmienności cen instrumentów finansowych znacznym wahaniom podlegają również wyceny jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych. Po doświadczeniach związanych z utratą znacznej części oszczędności w trakcie kryzysu bankowo-nieruchomościowego w latach 2008-2009 inwestorzy indywidualni preferują stabilny przyrost wartości jednostek wartości funduszu niż jej skokową zmienność.

Pioneer Instrumentów Dłużnych FIO

Pioneer Stabilnego Wzrostu -A

Porównanie zachowania się wartości jednostek uczestnictwa funduszu stabilnego wzrostu i funduszu obligacji korporacyjnych pokazuje, że zmienność rynków finansowych niekorzystnie wpływa na wartość wyceny nawet funduszy stabilnych. Ponadto emocjonalne podejście do inwestycji sprawia, że inwestorzy często dokonują zakupu jednostek po serii wzrostu cen akcji, a realizują straty po dużych spadkach. Determinuje to zarządzających funduszami do podążania za decyzjami inwestycyjnymi klientów.

Fundusze obligacyjne specjalizujące się w obligacjach korporacyjnych powstały w ciągu ostatnich 2 lat, co może być związane z powstaniem nowego rynku obligacji. W przypadku funduszy inwestujących na rynku obligacji korporacyjnych ważny jest sposób wyceny tych instrumentów w portfelu. Emisje wprowadzone do obrotu i notowane na rynku Catalyst cechują się większą płynnością niż emisje niepubliczne. Możliwość obrotu giełdowego ułatwia zmianę składu portfela. Wycenia się je według ceny rynkowej na rynku Catalyst. Z kolei obligacje niepubliczne sprzyjają stabilności portfela w średnim i długim okresie ze względu na stosowaną wobec nich metodę wyceny z wykorzystaniem efektywnej stopy procentowej. Przy założeniu, że emitent wypełni zobowiązania wynikające z obligacji, taka metoda wyceny sprawia, iż zmienność funduszu inwestującego w tego typu papiery jest ograniczona do minimum (zazwyczaj nie występują ujemne wyceny). Metoda wyceny efektywną stopą procentową zwiększa atrakcyjność funduszu obligacji korporacyjnych, który w konkurencji nawet z najlepszymi lokatami bankowymi wypada w tym przypadku znacznie lepiej, a krzywa wyceny takiego funduszu jest prawie identyczna jak krzywa lokaty (prosta linia bez ujemnych wycen). Dzięki wysokiej rentowności i płynności inwestycji, a także niskiej zmienności, fundusze obligacji korporacyjnych stanowią dziś silną konkurencję dla standardowych funduszy obligacji skarbowych. Wadą obligacji niepublicznych jest ich niska zbywalność. Odpowiedni dobór proporcji obligacji publicznych i niepublicznych stanowi duże wyzwanie dla osoby budującej portfel obligacji, gdyż musi ona uwzględniać ewentualne wypłaty z funduszu.

Tabela przedstawia roczne wyniki wybranych funduszy obligacji korporacyjnych. W przypadku gdy fundusz działa krócej niż rok wynik przeliczono do danych porównywalnych:

Fundusz Roczny wynik
Agio Kapitał 7,89%
Copernicus Papierów Dłużnych 8,99%
Idea Premium 5,63%
Opera Avista 6,69%
Nowo obligacji przedsiębiorst 5,46%
PZU Papierów Dłużnych POLONEZ 10,17%
Pioneer Instrumentów Dłużnych 6,39%


Wyniki inwestycyjne przytoczonych funduszy są stabilne i zwiększają się systematycznie z miesiąca na miesiąc. Chyba za wcześnie na wyłonienie najlepszego z nich, ponieważ możliwość doboru składu aktywów jest ogromna.

Porównajmy 3 fundusze, które prowadzą działalność ponad rok i są wymienione przez Izbę Zarządzających Funduszami i Aktywami jako typowe fundusze krajowe typu corporate bonds inwestujące głównie w Polsce.

Subfundusz AGIO Kapitał jest przeznaczony dla osób, które nastawione są na osiąganie stabilnych, powtarzalnych zysków. Fundusz inwestuje w obligacje przedsiębiorstw o solidnych fundamentach i dużej wiarygodności finansowej, papiery wartościowe emitowane i gwarantowane przez Skarb Państwa oraz instrumenty rynku pieniężnego. Celem polityki inwestycyjnej jest zapewnienie stałego wzrostu wartości jednostki uczestnictwa bez krótkoterminowych wahań zainwestowanego kapitału. AGIO Kapitał rekomendowany jest przez TFI osobom oczekującym stóp zwrotu wyższych niż w przypadku lokat bankowych i unikającym ryzyka. Sugerowany horyzont inwestycyjny to minimum 12 miesięcy. Fundusz działa od sierpnia 2009 roku, ale w marcu 2011 roku została zmieniona jego strategia inwestycyjna i przekształcił się tym samym w fundusz obligacji korporacyjnych z prawdziwego zdarzenia.

Pioneer Instrumentów Dłużnych FIO również należy do grupy funduszy obligacyjnych. Jego zasadnicza zaleta to możliwość osiągnięcia potencjalnie atrakcyjnego zysku i ograniczone ryzyko dzięki inwestycjom w obligacje spółek o wysokiej wiarygodności kredytowej. W trakcie 3,5 -letniego okresu inwestycyjnego fundusz ma zamiar lokować kapitał przede wszystkim na rynku polskich obligacji korporacyjnych. Posiadacze jednostek uczestnictwa będą mogli korzystać na bieżąco z zysków wypracowanych przez fundusz poprzez automatyczne odkupywanie jednostek funduszu w regularnych okresach. Fundusz co do zasady dąży do wypracowania zysku na poziomie wyższym niż z lokat bankowych lub obligacji skarbowych. Fundusz stosuje m.in. strategię buy and hold (kup i trzymaj) polegającą na utrzymywaniu przez zarządzającego zakupionych obligacji w portfelu funduszu aż do terminu ich wykupu przez emitenta. Pioneer Instrumentów Dłużnych FIO działa na rynku od 1 kwietnia 2010 roku.

Subfundusz Copernicus Papierów Dłużnych może lokować od 66% do 100% swoich aktywów w dłużne papiery wartościowe i instrumenty rynku pieniężnego emitowane przez przedsiębiorstwa mające swoją siedzibę na terenie Polski. Fundusz może zawierać umowy mające za przedmiot instrumenty pochodne w celu ograniczenia ryzyka inwestycyjnego związanego ze zmianą kursów, cen lub wartości papierów wartościowych i instrumentów rynku pieniężnego, kursów walut obcych, wysokości stóp procentowych. Początek działalności to 7 lipca 2010.

Struktura aktywów omawianych funduszy przedstawia się następująco:

Agio Kapitał

Pioneer Instrumentów Dłużnych

Copernicus Obligacji Korporacyjnych

Na załączonych wykresach można zauważyć podobną stopę alokacji aktywów z kilkunastoprocentową rezerwą na wypłaty lub nadarzające się okazje inwestycyjne.

Jeśli chodzi o poziom opłat za nabycie oraz zarządzanie, to jest on analogiczny w Agio Kapitał i Copernicus Obligacji Korporacyjnych, natomiast Pioneer Instrumentów Dłużnych pobiera opłatę za zarządzanie o pół procenta wyższą. Opłata od zysków wynikających z zarządzania portfelem jest wyższa w przypadku Agio Kapitał, ale benchmark został tam ustalony na wyższym poziomie niż w przypadku Copernicusa. Najniższą wpłatę początkową pobiera Copernicus (500 zł), natomiast pozostałe dwa fundusze oczekują wpłat po 1000 zł. Wartość minimalnych kolejnych wpłat jest identyczna i wynosi 100 zł. Zestawienie opłat przedstawia tabela poniżej.

Rodzaj opłaty Agio Kapitał Pioneer Instrumentów Dłużnych Copernicus Obligacji
korporacyjnych
Opłata manipulacyjna 1 % 1 % 300-500 tyś 1 %
Opłata za zarządzanie 1.5% 2% 1.5%
Opłata za wyniki 20% powyżej 6 % 4% powyżej benchmarku
Minimalna wpłata 1000 zł 500 zł 1000 zł
Następna wpłata 100 zł 100 zł 100 zł

Agio Kapitał

Pioneer Instrumentów Dłużnych

Copernicus Obligacji Korporacyjnych

Najlepszy wynik z inwestycji w okresie ostatniego roku osiągnął fundusz Copernicus Obligacji Korporacyjnych z wynikiem 8,99% w skali roku. Na kolejnych miejscach znajdują się Agio Kapitał – 7,89% i Pioneer Instrumentów Dłużnych – 6,39%.

Pioneer Instrumentów Dłużnych

Copernicus Obligacji Korporacyjnych

Wśród funduszy działających ponad rok Copernicus Obligacji Korporacyjnych zwiększył aktywa w ciągu roku o 177 mln zł, czyli o 1083%. Pioneer Instrumentów Dłużnych zanotował wzrost aktywów w tym czasie o 26 mln zł o 29% w relacji r/r.

Agio Kapitał

Arka Prestiż

Arka Prestiż i Agio Kapitał z nową strategią inwestycyjną to fundusze powstałe w I połowie tego roku. Obydwa dynamicznie zbierały kapitał. Fundusz Arki uzbierał 26 mln, natomiast Agio Kapitał zgromadził 134 mln zł.

Ogólnie aktywa funduszy obligacji korporacyjnych zwiększyły się w ciągu roku z 147 mln zł do 470 mln zł. 48,5 % tego kapitału przypadło Copernicusowi , 37% przyrostu jest zasługą Agio Kapitał, a po 7,2 % przypadło funduszom Arka Prestiż i i Pioneer Instrumentów Dłużnych.

Udział w rynku w pozyskaniu kapitału do funduszy obligacji korporacyjnych

Na koniec października 2011 udział w rynku obligacji korporacyjnych wyglądał następująco w podziale na towarzystwa funduszy inwestycyjnych:

Udział towarzystw w rynku funduszy obligacji korporacyjnych w październiku 2011 w MLN PLN

Podsumowując działające na polskim rynku fundusze można wyciągnąć kilka wniosków.

  1. Fundusze umiejętnie wykorzystały szansę, jaką było utworzenie rynku Catalyst.
  2. Następuje dynamiczne gromadzenie aktywów w wartościach bezwzględnych i w porównaniu do aktywów TFI ogółem.
  3. Napływ aktywów do funduszy jest powiązany z wynikiem z inwestycji.
  4. Notowania jednostek funduszy są stabilne a stopy zwrotu wyższe niż w przypadku obligacji skarbowych i funduszy pieniężnych.
  5. Fundusze obligacji korporacyjnych stanowią doskonały produkt w czasach destabilizacji na rynkach finansowych.